Het temmen van de os door Nico Tydeman

Dit is geen samenvatting of directe bespreking van het boek van Nico Tydeman. Het is een klein boek, slechts 96 pagina's. Hij bespreekt de weg van de os en komt daarbij over bewustzijnsstadia te spreken, die ik niet eens van horen zeggen ken. Ik kan er wel mijn mening over vormen, maar ik weet feitelijk niet meer dan wat ik denk dat het zal zijn. Hier past zwijgen over de inhoud, maar wel kunnen en willen spreken naar aanleiding van diezelfde inhoud.
Het heeft mij aangezet tot het zelf denken over de plaatjes van de os. Ik lees zijn boek als zijn interpretatie van de plaatjes van de os en dat zet mij aan om hetzelfde te doen. Dit is een blog, dus ik hou het een stuk korter. :-) Ik beperk mij hier tot kernwoorden. Ik ga ervan uit dat Nico Tydeman hetzelfde heeft gedaan. Dit boek gaat over oorspronkelijk acht plaatjes, die naderhand met twee plaatjes tot een tiental zijn uitgebreid. Zodra ik het aantal van acht hoor in combinatie met het Boeddhisme, denk ik meteen aan het achtvoudige pad. De combinatie van die twee ziet er als volgt uit:

  Plaatjes van de os   Het achtvoudige pad
1 zoeken van de os 1 het juiste begrip
2 zien van de sporen 2 juiste gedachten/intenties
3 zien van de os 3 juiste spreken
4 vangen van de os 4 juiste handelen
5 temmen van de os 5 juiste wijze van levensonderhoud
6 rijdend op de rug van de os 6 juiste inspanning
7 os vergeten, mens alleen 7 juiste aandacht
8 os vergeten, mens vergeten 8 juiste concentratie

De overeenkomst vind ik frappant. Is het pad de oorsprong van de plaatjes? Is in de loop der tijd dit verband mogelijkerwijze meer en meer losgelaten en ontstond zodoende de ruimte om twee plaatjes toe te voegen? Volgens Nico Tydeman zijn het negende en tiende plaatje in de 12e eeuw toegevoegd. De laatste twee plaatjes gaan over de nimmer aflatende betrokkenheid van de verlichte bij de alledaagse werkelijkheid. In het Zenboeddhisme stopt verlichting niet bij het bereiken van de leegte, het gaat verder. Misschien dat daarmee de betekenisgeving van de plaatjes ook gewijzigd is. En daardoor ook de betekenis van verlichting, want het oorspronkelijke achtvoudige pad zou dan niet voldoende blijken te zijn.

  • Het zoeken naar de os Beseffen van de noodzaak op zoek te gaan. Stijgende openheid.
  • Het zien van de sporen Groeiend vertrouwen, dat je op de goede weg bent.
  • Het zien van de os Eerste inzichten in waarnemen.
  • het vangen van de os Bekend worden met het ruimere bewustzijn. Het leren van het loskoppelen van waarneming van ervaring. In het Nederlands (en Duits) is het woord 'waarnemen' zo mooi. Het duidt op een zien zonder zelf iets toe te voegen. Het maakt in dit geval niet uit of waar verwijst naar de plaats of de onbevooroordeeldheid van de waarneming.
  • Het temmen van de os Van waarnemen naar rust in het zijn. Het verstillen van de gedachtegang door zich te richten op het waarnemend bewustzijn dat ten grondslag ligt aan elke gedachte in plaats van zich te richten op de inhoud van elke gedachte. Voor het verstillen van de gedachten is toewijding en discipline nodig.
  • Rijdend op de rug van de os Zijn in het eigen bewustzijn. In het Nederlands (en Duits) is dit wederom een woord dat zo goed beschrijft. In het woord bewustzijn zit zowel het besef aanwezig te zijn en niets meer dan het zijn zelf. Het woord is als het ware zelf verstild in het zijn. Toeval, mooi toeval. Rijden op de rug van de os – het zijn in het eigen bewustzijn – is als het opheffen van het verschil tussen 'het ik waarnaar ik op zoek ben' en mijzelf. Dat verschil was er al vanaf het begin niet. Ik was zelf van mijn eigen oorsprong afgeweken en behoefde niets te doen. Alles wat ik toevoeg aan mijzelf laat mij afwijken van mijzelf. Terugkeren naar mijzelf is al teveel gezegd. Ik ben mijzelf, hoe kan ik dan naar mijzelf terugkeren?
  • De os vergeten, de mens alleen Je bent zelf je bewustzijn geworden. Er is geen zelfbewustzijn meer in de oorspronkelijke betekenis. Vanaf dit niveau beginnen voor mij de raadselen. Ik heb ooit momenten meegemaakt waarin ik onverbrekelijk deel was van een geheel. Gevoeld in een stroom te zitten. Maar het is geen dagelijkse ervaring.
  • De os vergeten, de mens vergeten Je laat niets meer weg aan wat je ziet en je voegt niets meer toe aan dat wat is. Dit is wat men noemt het verzaken aan de wereld en dat mij voor grote raadselen stelt. Als dit het stadium blijkt te zijn, waarin men uitkomt, dan weet ik, dat ik er zeer ver vanaf ben. Hoe kan ik mijn mens-zijn vergeten? En ik hou niet van het woord verzaken. Dat mag ook niet bij kaarten. Je moet kleur bekennen.
  • Teruggekeerd tot de oorsprong Je bent onderdeel geworden van het grotere geheel dat je altijd al was. Nu ben je je bewust van je plaats in het geheel en bent het kanaal om zo te zijn. De handelingen zijn die handelingen die op dat moment de handelingen zijn, die overeenkomen met jij en de situatie. De chinezen noemen dit wu-wei, in India wordt dit omschreven met ahimsa (geweldloosheid), hier met het leven van Christus.
  • Met lege handen naar de markt De wereld dienen en je geschenk te geven.

Nico Tydeman heeft een andere interpretatie. De eerste keer las ik het te snel en had allerlei kritiek. Pas na de tweede keer lezen ging het voor mij leven en ontdekte ik de schoonheid van zijn beelden. Ik heb ervan genoten.