Ongelovige babies

Een aantal opmerkingen van Augustinus in dit boek zijn heel bekend geworden. Een ervan is het voorbeeld van een baby. Augustinus beweert dat een baby in zonde gemaakt is en al vanaf de eerste dag zelf zondig is. Hij redeneert als volgt: niemand gooit vrijwillig dat weg, wat intrinsiek goed is. Niemand blijft zich gedragen zoals een baby doet en wordt door iedereen aangesproken ingeval dat wel zo is. Blijkbaar is het gedrag van een baby volkomen laakbaar voor een volwassene en accepteren we het enkel van een baby, omdat deze niet anders kan. Daaruit blijkt dat de ziel van het kind allesbehalve onschadelijk en onschuldig is.

Deze redenering komt uitstekend overeen met zijn beweringen later in het boek, dat de mens van het begin af aan gericht is op het mens-zijn en niet op God. De baby belichaamt dit streven volkomen. Een baby weet niets anders, kan zichzelf niet onderscheiden van zijn omgeving en is zonder zich daarvan bewust te zijn compleet gericht op zichzelf. Een baby vertegenwoordigt voor Augustinus de mens, die zonder besef in de wereld staat, die het Goddelijk licht niet waarneemt en als het ware symbool staat voor het leven in de duisternis van de onwetendheid.
Als je kijkt naar de drie bronnen van zondes, te weten lichamelijke bevrediging, drang naar kennis en ongebreideld gericht zijn op de medemens en door hen geliefd willen worden, dan beschrijft dat toch perfect een baby?
Zijn eigen zoon noemde hij 'door God gegeven' en uit zijn toon denk ik te horen dat hij zielsveel van zijn zoon gehouden heeft. Ik neem zijn beweringen daarom niet zo letterlijk. De baby staat symbool voor de mens, die zijn eerste stappen op weg naar God nog dient te zetten. De baby staat symbool voor de mens, die zich volkomen richt op het aardse leven. Niet anders weet, zelfs niet kan weten. De baby staat symbool voor alle gedragingen, die losgelaten moeten worden op het pad naar God. De baby is nu zowel in levensfase als in bewustzijn het ideale voorbeeld van een mens, die nog gelovig moet worden. Een baby is bij uitstek de naakte mens, dat is de mens die puur en onvervalst zichzelf is. Zie de ontvankelijkheid en bereidheid om alles te leren wat aangereikt wordt en hoe vol overgave en vertrouwen de baby op de ouder reageert. Hoe kan het Augustinus mooier uitkomen? Hoe kan hij aan deze symboliek voorbijgaan?

Zelf vind ik deze redenering van twijfelachtige kwaliteit. De stelling dat wij enkel gedragingen wegdoen, die niet goed zijn en vooral die gedragingen overhouden, die goed zijn, is niet in overeenstemming met vele waarnemingen. Vele mensen hebben in hun leven gedragingen ontwikkeld en uitgevoerd, die een baby niet zou begeren te doen (lichamelijke zondebron), niet zou weten hoe te doen (geestelijke zondebron) en niet zou willen(zielszondebron).
Augustinus moet dit kwaliteitsprobleem zelf geweten hebben. Hij redeneert veel te precies om dit gapende gat in zijn redenatie niet opgemerkt te hebben. Helaas zal ik nooit te weten komen waarom hij de kwaliteit van zijn redenatie niet verbeterd heeft.